آیا همه عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش، دارایی نامشهود هستند؟
نگاهی متفاوت به مفهوم ارزش در فرآیند ارزشگذاری
عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش یکی از موضوعاتی هستند که در ادبیات حسابداری و ارزشگذاری کمتر به آن پرداخته شده است. هنگامی که از داراییهای نامشهود سخن گفته میشود، معمولاً مفاهیمی مانند برند، نرمافزار، حق اختراع، حق نشر، دانش فنی و علائم تجاری به ذهن متبادر میشود.
وجه مشترک این داراییها آن است که ماهیت فیزیکی ندارند، اما میتوانند منافع اقتصادی ایجاد کنند و در بسیاری از موارد بهصورت مستقل قابل شناسایی، انتقال و ارزشگذاری باشند.
با این حال، پرسش مهم این است که آیا منشأ ارزش این داراییها، صرفاً وجود آنهاست یا عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش نیز نقش اساسی در ارزش اقتصادی آنها دارند؟
آیا همه برندها ارزش یکسانی دارند؟
برای پاسخ به این سؤال، دو برند ثبتشده را در نظر بگیرید. هر دو از نظر حقوقی یک علامت تجاری محسوب میشوند، اما آیا ارزش اقتصادی آنها یکسان است؟
بدیهی است که پاسخ منفی است.
ارزش یک برند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد، از جمله:
- میزان شناخت در بازار
- وفاداری مشتریان
- اعتبار برند
- کیفیت ادراکشده
- سهم بازار
- قدرت رقابت
- چشمانداز رشد
این موارد نمونهای از عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش هستند. این عوامل میتوانند ارزش یک برند را افزایش یا کاهش دهند، اما خود آنها لزوماً دارایی نامشهود مستقلی محسوب نمیشوند.
عوامل مؤثر بر ارزش نرمافزار
همین منطق درباره نرمافزار نیز صادق است.
ممکن است دو نرمافزار از نظر حقوق مالکیت فکری وضعیت مشابهی داشته باشند، اما ارزش آنها به عواملی مانند موارد زیر وابسته باشد:
- کیفیت کدنویسی
- تعداد کاربران
- امنیت
- قابلیت توسعه
- کیفیت پشتیبانی
- نرخ حفظ مشتری
- میزان پذیرش در بازار
در حقیقت، این عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش هستند که ارزش اقتصادی یک نرمافزار را شکل میدهند، بدون آنکه خودشان دارایی نامشهود مستقلی باشند.
آیا هر عامل ناملموس، دارایی نامشهود است؟
در اینجا پرسشی اساسی مطرح میشود:
آیا هر عاملی که ماهیت فیزیکی ندارد و بر ارزش یک دارایی اثر میگذارد، باید دارایی نامشهود تلقی شود؟
به نظر میرسد پاسخ این پرسش منفی باشد.
شاید لازم باشد در کنار مفهوم شناختهشده «دارایی نامشهود»، مفهوم دیگری نیز در ادبیات ارزشگذاری مورد توجه قرار گیرد؛ مفهومی که بتواند تمام عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش را توصیف کند، بدون آنکه آنها را دارایی مستقلی بدانیم.
از این منظر، میتوان این دسته از عوامل را با عنوان Intangible Value Drivers (عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش) معرفی کرد.
تعمیم این مفهوم به داراییهای مشهود
اگر همین منطق را به داراییهای مشهود تعمیم دهیم، موضوع روشنتر میشود.
فرض کنید دو اسب مسابقهای از یک نژاد، با سن، سلامت و ویژگیهای فیزیکی تقریباً یکسان وجود دارند.
با این حال، یکی از آنها:
- قهرمان مسابقات ملی یا بینالمللی بوده است.
- از شجرهای شناختهشده و موفق برخوردار است.
- سابقه تولید کرههای باکیفیت دارد.
- نزد مربیان و پرورشدهندگان از اعتبار بالایی برخوردار است.
بدون تردید ارزش اقتصادی این اسب بیشتر خواهد بود.
اما آیا شهرت، رکورد مسابقات، اعتبار یا شجرهنامه را میتوان بهعنوان یک دارایی نامشهود مستقل ثبت و ارزشگذاری کرد؟
پاسخ منفی است.
این ویژگیها در واقع عوامل شکلدهنده ارزش همان دارایی هستند و نه داراییهای مستقلی که بتوان آنها را جداگانه شناسایی و منتقل کرد.
نمونههای دیگر از عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش
همین منطق درباره بسیاری از داراییهای دیگر نیز صادق است، از جمله:
- سگهای پلیس
- سگهای امداد
- گربههای دارای عناوین قهرمانی
- خودروهای کلاسیک
- آثار هنری
- سازهای موسیقی
- املاک تاریخی
- داراییهای کلکسیونی
در تمام این نمونهها، ارزش نهایی تنها حاصل ویژگیهای فیزیکی یا حقوقی دارایی نیست، بلکه نتیجه تأثیر مجموعهای از محرکهای ارزش بر دارایی است که بازار برای آنها ارزش اقتصادی قائل میشود.
تفاوت دارایی نامشهود با عوامل ناملموس مؤثر بر ارزش
به نظر میرسد لازم است میان دو مفهوم مهم تمایز قائل شویم.
دارایی نامشهود
دارایی نامشهود موضوعی است که قابلیت مالکیت، انتقال و ارزشگذاری مستقل دارد.
عوامل شکلدهنده ارزش
ویژگیها یا شرایطی هستند که ارزش یک دارایی را افزایش یا کاهش میدهند، بدون آنکه خود بهعنوان یک دارایی مستقل شناخته شوند.
جمعبندی
تفکیک میان دارایی نامشهود و <strong>عوامل ناملموس مؤثر</strong>، اگرچه در نگاه نخست ساده به نظر میرسد، اما میتواند درک ما از منشأ ارزش را متحول کند و دقت تحلیلهای ارزشگذاری را در حوزههایی مانند برند، نرمافزار، حیوانات ورزشی، آثار هنری و داراییهای کلکسیونی افزایش دهد.
شاید بتوان گفت دارایی، موضوع ارزشگذاری است؛ اما آنچه ارزش اقتصادی را شکل میدهد، در بسیاری از موارد <strong>عوامل ناملموس مؤثر بر</strong> هستند.
بنابراین، نمیتوان همه عوامل ناملموس را دارایی نامشهود دانست؛ زیرا بسیاری از آنها تنها محرکها یا عوامل شکلدهنده ارزش یک دارایی محسوب میشوند، نه یک دارایی مستقل.
مشاوره ارزشگذاری
در صورت تمایل به دریافت مشاوره تخصصی در زمینه ارزشگذاری داراییهای مشهود و نامشهود، میتوانید با کارشناسان ما تماس بگیرید.
۰۹۰۵۳۷۶۶۰۹۸
اولین نفری باشید که برای این مطلب دیدگاهی بیان میکنید
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. نظر شما اولین قدم برای شروع گفتگوست.
ثبت دیدگاه